از اين رو برخى از كيفرهايى كه به انسان مىرسد به جاى اعتراض به حق بايد در اعمال خود تجديد نظر كند . به اين حال ، اعمال انسان پيوسته در بوتهء آزمايش است تا به سرانجام حقيقت برسد . مولا على عليه السلام مىفرمايد : بدانيد كه خداى بزرگ ، بندگان را در بوتهء آزمايش نهاد نه اين كه آنچه را در درون و ضماير خود نهفته داشتند نمىدانست ؛ بلكه تا آنان را بيازمايد كه عمل كدام يك بهتر است تا ثواب پاداش و عقاب كيفر باشد . « 1 » حضرت على عليه السلام در ستايش خداى سبحان مىفرمايد : وَ لاتَحْجُزُهُ هِبَةٌ عَنْ سَلْبٍ وَ لايَشْغَلُهُ غَضَبٌ عَنْ رَحْمَةٍ وَ لاتُولِهُهُ رَحْمَةً عَنْ عِقابٍ . « 2 » و عطايش به كسى مانع سلب عطا از ديگرى نمىگردد و غضبش او را از رحمتش باز نمىدارد و رحمتش بر كسى او را از كيفر ديگرى غافل نمىكند . البته يك تفاوت اساسى در باب رحمت و غضب خداوند اين است كه رحمت حق بر خشم او مقدم است و نيز بر هر كسى كه وعدهء پاداش دهد آن را عملى مىسازد . امّا به هر كه براى كردار زشتى بيم كيفر بدهد اختيار با اوست كه عملى سازد يا ببخشد و اين از اثرات احاطهء رحمت بر عالمين است .

--> ( 1 ) - نهج البلاغه : خطبهء 144 ؛ بحار الأنوار : 5 / 315 ، باب 15 ، حديث 11 . ( 2 ) - نهج البلاغه : خطبهء 186 ؛ بحار الأنوار : 74 / 316 ، باب 14 ، حديث 15 .